Droevige verhaal van Bernard Willem Grunberger
Hieronder volgt het droevige verhaal van Bernard Grunberger. Op zevenjarige leeftijd vluchtte hij samen met zijn ouders en jongere zusje als Joodse familie naar Frankrijk. Daar was hij getuige van de moord op zijn zusje en de arrestatie van zijn ouders. Bernard wist te ontsnappen en keerde terug naar België, waar hij een jaar lang ondergedoken zat bij zijn tante. Helaas werd Bernard uiteindelijk toch opgepakt en op transport gezet naar Auschwitz, een van de laatste transporten. Daar werd hij helaas ook vermoord.
Bernard was geboren in Antwerpen 18 december 1935 .
Geschiedenis in Kalmthout
Bernard was de zoon van Mojzess Grunberger , diamantkoopman en Chaja Wachsstock .
Hij was ook enkele jaren ingeschreven in de gemeente Kalmthout en de familie woonde in de Leopoldstaat 70 ( huidig nummer 26 en 28 ) .
Deze woning werd gebouwd in 1913 in opdracht van diamanthandelaar Joseph Ackermann .
Het was een dubbelvilla de bouwstijl duidelijk spaans-portugees ( sefardisch ) geïnspireerd (1) .In deze woning woonde vanaf 1933 de diamantkoopman Lazar Wachsstock , zijn vrouw Sara Rakower en hun kinderen .
Zij hadden 3 dochters en 1 zoon.
- Chaja geboren in Krakau 1901
- Rebecca geboren in Krakau 1903
- Temora geboren in Krakau 1906
- David geboren in Borgerhout 1912
Lazar Wachsstock overleed in 1938, hij was toen 63 jaar .
Chaja was de oudste dochter en huwde 30 augustus 1932 in Berchem met Mojzess Grunberger .
Mojzess was geboren in Piaski ( Polen ) en was de zoon van Chaim Grunberger en Itta Kolber.
Vanaf 1938 woonden ze beiden samen in bovenstaande woning met hun zoon Bernard Willem, toen 3 jaar .
In 1939 zijn ze terug naar Antwerpen getrokken waar 19/11/1939 hun dochter Esther is geboren .
De oorlogsjaren
In 1942 vluchtte de familie naar Frankrijk, maar bij de grens tussen het bezette en onbezette gebied (de demarcatielijn dicht bij Vichy, in het midden van Frankrijk) werden ze gearresteerd samen met 13 andere Joodse personen. Er braken schoten uit en hun twee-en-een-halfjarige dochter Esther werd geraakt door een Duitse patrouille en stierf in de armen van haar moeder.
De Vereniging van Vrijwillige Strijders van het Verzet (CVR) van Saône-et-Loire in Frankrijk heeft het initiatief genomen om een herdenkingsroute te maken op de demarcatielijn bij de oude Duitse controleposten en bureaus. Langs deze route zijn enkele gegraveerde palen met uitleg geplaatst, en ter nagedachtenis van Esther is op 25 juni 2022 een bord onthuld. (2)
Deze informatie werd ons verstrekt door Ari Tesler, wiens grootmoeder de zus was van Mozes Grunberger.
Tekst op dit bord :
Ter nagedachtenis aan Esther Grunberger, 2,5 jaar oud, gedood in de armen van haar ouders, de 20ste augustus 1942, op deze weg, door de Duitse patrouille terwijl ze demarcatielijn probeerden over te steken .
Tijdens de overtocht werden 13 andere joodse mensen gearresteerd, onder wie haar ouders: Chaja Wachsstock en Mojzesz Grunberger . Ze werden opgesloten in Chalon-sur Saône en vervolgens overgebracht naar Drancy, waar ze daarna allemaal naar Auschwitz-Birkenau werden gedeporteerd en daar de dood vonden .
Laten we dit niet vergeten.
Plaquette ingehuldigd de 25 juni 2022.
Mojzess en Chaja zijn gevangen genomen en via Drancy naar Auschwitz-Birkenau gestuurd waar ze vermoord zijn .
Een aantal Joodse mensen, waaronder de toen zevenjarige zoon Bernard, wist te ontsnappen aan de aanval van de Duitsers. Bernard slaagde erin terug te keren naar België, waar hij werd opgevangen door zijn tante Temora.
Temora was inmiddels getrouwd met Simon Friedmann en woonde waarschijnlijk sinds hun huwelijk in Antwerpen.
Rond september 1943 begonnen de Duitsers ook de Joden die een Belgische nationaliteit hadden op te pakken . Meestal werden deze weggevoerd met het tweeëntwintigst transport B (XXII-B) .
Op de nacht van 3 tot 4 september 1943 werden Temora en Bernard gearresteerd tijdens een massa-actie gericht tegen Belgische Joden. Simon Friedmann, de echtgenoot van Temora, werd ook gearresteerd, maar waarschijnlijk niet in Antwerpen maar in Brussel. In ieder geval werden Temora en Bernard in een andere wagon dan Simon Friedmann getransporteerd.
Helaas zijn ze alle drie overleden in de kampen, waarmee het droevige verhaal van de familie Grunberger – Wachsstock eindigt.
1) artikel van Jean Bastiaenssen, Calmpthoutania 2003 nr 2
2) https://www.info-chalon.com/articles/2022/06/30/71202/buxy-et-cersot-deux-nouveaux-lieux-du-parcours-memoriel-sur-la-ligne-de-demarcation/