Pension Brunner - Joodse geschiedenis van Heide-Kalmthout

Het pension Brunner is gelegen aan de Kapellensteenweg en is een zeer bekende plaats geweest voor de meeste joodse mensen. Het bood logement voor Antwerpse Joden die enkele vakantiedagen wilden genieten van de goede buitenlucht van Kalmthout en de Kalmthoutse duinen. Het was een koosjer hotel en werd uitgebaat door Rifka Hollander , de echtgenote van Baruch Brunner.
De familie begon begin jaren 20 het hotel in het Acaciahof en dan later in de Diesterweg (op de hoek van de Rode Weg en de Kapellensteenweg) . Later vergroten ze nog het hotel met de Vredeburg waar ze een twaalftal slaapkamers hadden en het bekende pension Brunner werd.

Het gebouw staat er nog steeds , het heeft wel verschillende transformaties ondergaan nadat Rifka gestopt is met het hotel . Tegenwoordig is het volledig gerenoveerd maar de typische boog in de voorgevel is steeds bewaard gebleven.
Baruch en zijn echtgenote en zijn 3 kinderen zijn kort na de eerste wereldoorlog definitief komen wonen in Kalmthout. Baruch overleed in 1927 aan een longontsteking . Rifka baatte het pension verder uit samen met haar dochters Rosa en Esther en met Sigmund Hollander, man van Esther.
In het bevolkingsregister van Kalmthout jaren 30 en 40 staan enkel ingeschreven Rifka Hollander , Max Brunner, zijn vrouw Esther Hollander en de kinderen van Max en Esther : Henri en Dora .

Afbeeldingen van de familie Brunner verkregen via Henri Brunner en Melvyn Fishel .

▼
▼
kinderen

Dora Brunner
1.1.1
gehuwd met
Leonard Fishel
na de oorlog

Henri Brunner
1.1.2
gehuwd met
Mina Borgenicht
na de oorlog

Wat gebeurde met deze familie tijdens de oorlogsjaren:

1. Baruch Brunner °21/11/1968 Nowy Sachs (Polen) – 27/04/1927 Kalmthout .

1.x Ryfka Hollander °16/10/1872 Nowy Sachs

Zij had de Belgische nationaliteit verworven in 1922 en tot september 1943 werden de joden met een Belgische nationaliteit niet opgepakt .
Zij verbleef in Antwerpen met haar dochter Esther en haar schoonzoon Sigmund Hollander . Bij een razzia januari 1943 kon enkel Esther zich verbergen en werd Sigmund opgepakt.
Omdat zij Sigmund verborg in het appartement werd zij ook opgepakt. Na 4 maanden in de Dossin-kazerne werd ze toch vrijgelaten oa dank zij de vele pleidooien van Dora , haar kleindochter. Toen werd blijkbaar haar naam van de lijsten geschrapt zodat eind 1943 wanneer vele Belgische joden werden opgepakt zij gespaard werd en zij dus de oorlog heeft overleefd. Nadien verbleef ze nog enkel jaren in Wallonie tot de oorlog voorbij was.
Na de oorlog baatte ze verder het pension Brunner uit tot de jaren 60 en werd ze geholpen door haar 2 dochters die beiden hun man verloren in de oorlog.

1.1 Max ( Menasche ) Brunner °15/08/1894 in Kaschau (toen Hongarije ) nu grondgebied Slowakije .

Max Brunner dacht zich veiliger te voelen in zijn villa op de grens van Kapellenbos en Heide-Kalmthout . Toch kreeg hij brieven om zich te melden in de Kazerne Dossin . Op aanraden van zijn vrouw zijn ze toen gevlucht en gelukkig maar en juist op tijd want later hebben de buren hen verteld dat er ’s nachts een groep Duitsers met schijnwerpers op zoek waren naar hen. De familie heeft zich later verstopt in Wallonië onder andere in Genval , maar Max is toch toen hij wandelde in Brussel opgepakt en voor ondervraging meegenomen. Tijdens WO I was Max als Oostenrijks-Hongaars burger opgeroepen voor het leger en daarom dacht hij ook dat hij niet mocht opgepakt worden. Aanvankelijk hadden ze hem toch op transportlijst XXI geplaatst , maar wegens zijn staat van dienst werd hij van die lijst geschrapt . Hij is dan toch met een speciaal transport Z naar Buchenwald gevoerd . Buchenwald was geen uitroeingskamp , maar een werkkamp en hij heeft dit kamp overleefd en is in 1945 teruggekeerd naar België.

1.1x Esther Hollander °1895

Esther was zoals bij haar man beschreven naar Genval gevlucht en leefde daar ondergedoken tot de oorlog voorbij was .

1.2 Esther Brunner en 1.2x Sigmund Hollander

Esther Brunner, zoals beschreven bij haar moeder Ryfka, woonde in een appartement in Antwerpen . Ze had zich verborgen in een kast die was verstopt achter een kleerkast via valse wand . Haar man Sigmund was iets te laat om zich te verbergen en werd dus opgepakt door de Duitsers. Esther is later samen met haar moeder naar Wallonie getrokken.
Sigmund is weggevoerd met het XX transport . Dat was het transport dat in Boortmeerbeek werd gestopt en waar verschillende joden konden ontsnappen . Dat lukte Sigmund niet en hij kwam om in Auschwitz.
Esther die dus Sigmund hoorde opgepakt worden is alleen achtergebleven . Zij had geen kinderen . Na de oorlog heeft ze ook nog meegeholpen in het pension van haar moeder.

1.3 Rosa Brunner en 1.3x Oscar (Osias) Balken

Rosa (Rachel) Brunner werd gearresteerd in januari 1943 . Zij werd samen met haar 2 jongste zoontjes opgepakt , maar de zoontjes kwamen vrij en werden naar een weeshuis gebracht in Wezembeek-Oppem.
Door haar Rood-Kruis training , het feit dat ze vele talen sprak en dat ze kon naaien heeft ze nog een jaar moeten werken in de kazerne.
Zij werd gedeporteerd met het XXIV transport 4 april 1944 samen met haar dochter Mina . Rosa werd bevrijd in 1945 en keerde terug naar België .
Ook Mina keerde terug naar België , maar ze was erg ziek en overleed twee maanden later in Westmalle.
De dochter Yolande werd weggevoerd met het tweede II transport 11/08/1942 en kwam nooit terug . Ze was toen 16 jaar .
Vader Oscar (Osias) Balken werd weggevoerd met het XVI transport 29/10/1942 . Hij keerde ook niet terug is waarschijnlijk dadelijk vermoord in Auschwitz.
Van dit gezin bleven dus enkel Rosa over en haar 2 jonge zoontjes . Rosa werkte na de oorlog ook nog in de keuken van pension Brunner .

1.1.1 Dora Brunner en 1.1.2 Henri Brunner

Henri en Dora zijn de 2 kinderen van Max Brunner. Dora geboren in 1920 en Henri in 1924 beiden in Antwerpen. Voor de oorlog verbleven ze dikwijls in hun villa ‘Dody’ in de prinses Elisabethlei , Kapellenbos De villa werd genoemd naar de dochter Dora die Dody werd genoemd . Op een plaatje in de voorgevel kan je de naam nog steeds terugvinden. Zij reden met de fiets naar het (vroegere) station van Kapellenbos en zo met de trein naar school in Antwerpen. Hij vertelde over zijn fietstochtjes naar Brasschaat , Lillo , Doel en naar Putte . Zij kwamen ook nog regelmatig bij hun grootmoeder op het pension.
Henri en Dora Brunner hebben de oorlog overleefd . Zij verbleven samen met hun moeder op verschillende plaatsen eerst korte tijd in Brussel , nadien langere tijd in Genval .
Na de oorlog is Henri eens teruggekeerd naar Kapellenbos/Heide om te zien of het ouderlijk huis nog bewaard was . Het was ondertussen wel verhuurd door het ‘Beheer van in beslag genomen duitse goederen’, maar de familie heeft het toch kunnen rechtzetten zodat hun huis hun eigendom bleef. In 1962 is hun vader Max tijdens een schaakpartij in zijn geliefde villa getroffen door een hartaanval en is toen overleden. De rest van de familie heeft dan ook enkel jaren later eerst het huis nog verhuurd en daarna verkocht .

Villa op de grens van Heide-Kalmthout en Kapellenbos.

De info over de familie heb ik verkregen via onze vriendschap met Henri en Mina Brunner . Ook heb ik veel informatie gehaald uit het werk dat Melvyn Fishel ,de zoon van Dora Brunner gemaakt heeft over de lotgevallen van zijn familie tijdens de oorlog . Een zeer uitgebreid en interessant werk dat je kan lezen op zijn website https://www.fishel.net/shoah.html ( opent in nieuw tabblad )

Tenslotte nog over Henri . Henri is na met ons kennis gemaakt te hebben nog enkele malen in Kalmthout geweest . Hij woonde afwisselend in Knokke en in de herfst-winter in Israel . Hij heeft aan zijn kinderen en kleinkinderen zijn geliefd Kalmthout willen tonen en hij heeft dat gedaan in de zomer van 2011. Eind 2013 zijn ze voorgoed verhuisd naar Israel. Henri is overleden in Tel Aviv in april 2019 . Hij is 95 jaar geworden.