Wat gebeurde er met Lea Orgel?
Op bladzijde 40 van het werk over de joodse geschiedenis van Kalmthout dat ook op deze website staat wordt het verschrikkelijk verhaal verteld van Lea Orgel. Alles wees er op dat de kleine Lea bij die actie of tijdens het transport naar Mechelen overleden was . Vader , moeder en de broers en zusters zijn allemaal getransporteerd naar Auschwitz , alleen zij niet .
Op de transportlijsten (zie beeldbank Kazerne Dossin)staat wel haar naam , maar doorstreept en een ander persoon heeft haar nummer overgenomen. Ook nergens gegevens te vinden van een opname in een ziekenhuis . Blijkt nu dat Lea Orgel tijdens die actie toch niet overleden is en wonderlijk genoeg gered is geworden. Op het ogenblik ( mei/2024) van dit schrijven leeft ze nog in de States en wordt binnenkort 84 jaar.
Hierna volgt meer informatie , maar eerst een beetje geschiedenis.
Geschiedenis in Antwerpen
Isidoor Orgel kwam in 1927 in België aan en werd ingeschreven in het vreemdelingenregister. Zijn beroep was leraar in vreemde talen. Hij werd geboren op 12 februari 1905 in het Roemeense dorp Crasna.
In 1929 huwde hij met Bertha Friedman, die bij haar ouders in Londen woonde. Daarom trouwden Isidoor en Bertha ook in Londen. Bertha werd geboren op 13 november 1897 in Gorlice (Polen).
In Antwerpen vestigden ze zich in de Boomgaardstraat 211. In 1931 werd hun eerste kind, Rebecca, geboren in Antwerpen.
Geschiedenis in Kalmthout
In 1933 verhuisden Isidoor Orgel en zijn vrouw Bertha Friedman naar Kalmthout. Ze woonden in de Leopoldstraat, op het huidige nummer 7, en waren daar ingeschreven tot 1935. Na 1935 verhuisden ze naar een groter huis aan de Kapellensteenweg. In 1934 kwam ook Isidoors vijf jaar jongere broer, Nathan Orgel, die toen 24 jaar oud was, bij hen wonen.
Volgens het inschrijvingsregister van Kalmthout was Nathan landbouwersknecht. Ook in het archief van Kalmthout vinden we terug dat Nathan op 6 maart 1934 samen met Frieda Mangel getuige was bij het huwelijk van Hirsch Mangel en Chaja Ryfka Schlanger. Hijzelf huwde op 10 oktober 1935 in Kalmthout met Rachela Korenfeld. Nathan en Rachela zullen later in dit verhaal nog terugkomen.
Tijdens hun verblijf in Kalmthout kregen ze nog 4 kinderen waarvan de 3 meisjes in Kalmthout zijn geboren .
- Sara geboren 1933 in Kalmthout.
- Rachel geboren 1935 in Kalmthout
- Aron geboren 1937 in Antwerpen
- Lea geboren 1940 in Kalmthout.
Hiernaast een afbeelding van Bertha met 4 kinderen van groot naar klein : Rebecca , Sara, Rachel en Aron.
Lea was toen nog niet geboren.
Deze afbeelding werd naar ons verstuurd door Ahron Apter , de zoon van Lea Orgel.
Isidoor Orgel was leraar in vreemde talen . Hij gaf ook les aan de kinderen in de synagoge over de joodse leer . Hij werd aangesteld als koster van de synagoge in Heide die in die tijd druk bezocht werd door de joodse mensen die in Heide verbleven of op vakantie waren.
Oorlogsjaren
Tijdens de razzia werd Isidoor en Bertha en alle kinderen opgepakt en naar de Dossin-kazerne in Mechelen vervoerd.
12 september 1942 zijn ze dan allemaal behalve Lea met het negende transport weggevoerd naar Auschwitz en zijn daar vermoord.
Lea die toen 22 maanden was is dus zoals we later vernomen hebben gered , maar in de Dossin kazerne is er niet bekend hoe , waarom en waar Lea gescheiden is van haar ouders.
Nieuwe feiten
Marcel Apsel die zeer veel genealogisch onderzoek doet kwam bij zijn opzoekingen in contact met Ahron Apter. Ahron Apter blijkt nu de zoon te zijn van Lea Orgel. Via Marcel heeft hij contact genomen met Marleen Van Landeghem en met Danielle Schijn , bestuursleden van de vzw synagoge en gevraagd om zoveel mogelijk info te geven over de familie van Lea Orgel.
Na de oorlogsjaren
Via Ahron Apter hebben we vernomen dat Lea in een katholiek gezin in Dison (een gemeente in de provincie Luik, nabij Verviers) terecht is gekomen. Daar heeft zij haar kleutertijd doorgebracht.
Na de oorlog gingen veel Joodse mensen op zoek naar overlevenden in hun familie. Zo ontdekte Lea’s oom, die in Engeland woonde, dat zij nog in leven was. Deze oom, de broer van Bertha Friedman (Lea’s moeder), hoorde dat Lea bij een katholiek gezin in Dison verbleef. Het gezin was waarschijnlijk gehecht geraakt aan Lea en was van plan haar katholiek op te voeden. Ze waren daarom niet bereid om Lea zomaar af te staan.
©Ahron Apter
Toen Lea negen jaar oud was, slaagde haar oom er na een rechtszaak en het betalen van een grote som geld toch in om haar naar Engeland te brengen.
Later ging Lea naar een andere oom, Nathan, de broer van Isidoor, die we reeds vermeld hebben in dit verhaal en dus ook in Kalmthout heeft gewoond. Nathan en zijn vrouw Rachela hebben de oorlog wel overleefd.
In de Verenigde Staten trouwde Lea met meneer Apter en kreeg elf kinderen, waarvan Ahron de tiende was. Ten tijde van dit schrijven (07/2024) is Lea 84 jaar en woont ze in het noorden van de staat New York.
Hierna nog enkele foto’s ons toegezonden door Ahron Apter :
21 april 2025
16 april 2025 ontvingen we een mailtje van Baila Kaufman . Zij is de kleindochter van Lea Orgel :
“Momenteel ben ik in Antwerpen, België, en ik zou heel graag Heide willen bezoeken en dingen uit de jeugd van mijn grootmoeder willen zien.
Ik vroeg me af of het mogelijk is om je in Heide te ontmoeten en samen een aantal plekken te bezoeken, aangezien ik bang ben dat ik er zelf niet de weg kan vinden.”
Maandag 21 april 2025 ( tweede paasdag ) hebben ze dan de trein genomen en wij hebben haar samen met haar man en haar kindje ontvangen aan het station van Heide . Vervolgens hebben we een wandeling gemaakt in de Statiestraat , de Leopoldstraat nr 7 waar haar overgrootouders gewoond hebben en ook haar grootnonkel Nathan.
Naast de verhalen over de leopoldstraat zijn we natuurlijk ook gestopt aan de synagoge en daarna wandelden we naar de Kapellensteenweg 464 waarheen de familie verhuisd was in 1940 en waar Lea de eerste 2 jaren van haar leven heeft gewoond.
